Người tiêu dùng còn chưa biết dùng... quyền

Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (NTD) đã được ban hành và có hiệu lực từ ngày 1/7/2011, tuy nhiên, trên thực tế, các vụ việc vi phạm quyền lợi người tiêu dùng vẫn diễn ra khá phổ biến. Một trong những nguyên nhân cốt lõi được chỉ ra lại không phải ở Luật hay chế tài mà là việc người tiêu dùng chưa nâng cao khả năng tự bảo vệ quyền của chính mình. >Tháng hành động vì người tiêu dùng(3.2013): Văn hoá tiêu dùng cho người mua lẫn người bán / Đưa Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đi vào cuộ

Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (NTD) đã được ban hành và có hiệu lực từ ngày 1/7/2011, tuy nhiên, trên thực tế, các vụ việc vi phạm quyền lợi người tiêu dùng vẫn diễn ra khá phổ biến. Một trong những nguyên nhân cốt lõi được chỉ ra lại không phải ở Luật hay chế tài mà là việc người tiêu dùng chưa nâng cao khả năng tự bảo vệ quyền của chính mình. >Tháng hành động vì người tiêu dùng(3.2013): Văn hoá tiêu dùng cho người mua lẫn người bán / Đưa Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đi vào cuộc sống / Người tiêu dùng 'lĩnh án'

 
Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (NTD) đã được ban hành và có hiệu lực từ ngày 1/7/2011, tuy nhiên, trên thực tế, các vụ việc vi phạm quyền lợi người tiêu dùng vẫn diễn ra khá phổ biến. Một trong những nguyên nhân cốt lõi được chỉ ra lại không phải ở Luật hay chế tài mà là việc người tiêu dùng chưa nâng cao khả năng tự bảo vệ quyền của chính mình.
>Tháng hành động vì người tiêu dùng(3.2013): Văn hoá tiêu dùng cho người mua lẫn người bán / Đưa Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đi vào cuộc sống / Người tiêu dùng 'lĩnh án'

Bảo vệ quyền NTD không chỉ... Một ngày
Ông Vương Ngọc Tuấn -
Phó Tổng thư ký Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ người tiêu dùng VN(Vinastas): Do tâm lý ngại va chạm, đến nay vẫn chưa có vụ việc xâm phạm quyền lợi NTD nào được hội tư vấn sang tòa án dân sự giải quyết.
Thực tế cho thấy những năm gần đây, khiếu nại của người tiêu dùng không chỉ tăng lên về số lượng mà tính chất phức tạp của vụ việc cũng như phạm vi vi phạm ngày càng mở rộng. Chỉ tính riêng năm 2012, Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ người tiêu dùng VN đã tiếp nhận 916 đơn khiếu nại, trong đó tỷ lệ giải quyết thành công chiếm 83% .

 Hiện nay, hội tiến hành giải quyết khiếu nại cho người tiêu dùng vẫn dựa trên 3 bước: Tư vấn cho người tiêu dùng khiếu nại trực tiếp đến DN dựa trên cơ sở văn bản có kèm theo bằng chứng; Thúc đẩy hai bên thương lượng tự hòa giải; đề nghị trực tiếp gửi đơn đến hội để văn phòng tư vấn khiếu nại của hội đứng ra làm trung gian hòa giải cho người tiêu dùng và DN.Tuy nhiên, do tâm lý ngại va chạm, đến nay vẫn chưa có vụ việc xâm phạm quyền lợi NTD nào được hội tư vấn sang tòa án dân sự giải quyết.

Vấn đề bảo vệ quyền lợi NTD không phải nằm ở Ngày quyền người tiêu dùng thế giới (15/3) hay tháng hành động vì người tiêu dùng mà nó phải mang tính hệ thống góp phần nâng cao nhận thức của toàn xã hội về vấn đề này. Trước hết, phía các DN phải có trách nhiệm, có chính sách và hệ thống kinh doanh thỏa mãn các nhu cầu của NTD tạo sự tin cậy của NTD. Đây vừa là trách nhiệm vừa là quyền lợi để bảo vệ lợi ích lâu dài của DN. Thứ hai, về phía các cơ quan quản lý, khi đã có luật thì phải có bộ máy thực thi, phải có con người cụ thể để thực thi. Thứ ba, ngay cả NTD cũng phải hiểu được các quyền của mình và tự mình thực thi để bảo vệ mình. Nói cách khác, tất cả những đối tượng mà Luật điều chỉnh phải hiểu được Luật.

Phải rũ bỏ tư duy phong trào
Ông Vũ Vinh Phú - Chủ tịch Hiệp hội siêu thị Hà Nội: Hiện nay, Cục Quản lý cạnh tranh rồi Hội tiêu chuẩn bảo vệ NTD cả bộ máy chỉ có vài người. Như vậy liệu có đủ để thực thi quyền hạn được giao?
Những năm gần đây, tháng hành động vì NTD được tổ chức một cách thường niên, tuy nhiên, phần lớn vẫn là hướng tới các hoạt động giảm giá, khuyến mại mà chưa tập trung nâng cao nhận thức của người tiêu dùng về các quyền của mình. Chính vì vậy, chương trình tìm hiểu về Luật Bảo vệ quyền lợi NTD được thực hiện từ tháng 3 đến tháng 6/2013 được coi là điểm mới của tháng hành động vì người tiêu dùng năm nay. Tuy nhiên, nhìn nhận một cách khách quan thì đây cũng mới chỉ là bề nổi. Chẳng hạn, ban tổ chức đưa ra quy định DN tham gia trong "Tháng hành động" phải tuân thủ các quy định của ban tổ chức; thực hiện đúng Luật Bảo vệ quyền lợi NTD, đặc biệt là bảo đảm 8 quyền của NTD khi mua sắm tại điểm bán hàng; hàng hóa, dịch vụ phải được niêm yết rõ giá, nguồn gốc xuất xứ và phải bảo đảm chất lượng như tiêu chuẩn đã niêm yết... Quy định như vậy là thừa bởi đã có Luật thì đương nhiên các DN phải tuân theo.

Có lẽ, đã đến lúc chúng ta phải rũ bỏ tư duy phong trào và hướng đến các hoạt động mang tính chiều sâu thiết thực hơn. Chúng ta đã có Luật Bảo vệ quyền lợi NTD nhưng chưa đủ. Để người tiêu dùng thực sự được bảo vệ cần phải có luật bán lẻ, luật chống độc quyền... Đặc biệt là chính sách xây dựng và phát triển hệ thống phân phối bán lẻ nhằm rút ngắn khoảng cách cầu nối giữa nhà sản xuất và NTD. Bên cạnh đó là nâng cao năng lực thực thi.

Hiện nay, Cục Quản lý cạnh tranh rồi Hội bảo vệ NTD cả bộ máy chỉ có mấy người. Như vậy liệu có đủ để thực thi quyền hạn được giao? Tôi được biết luật ở các nước trên thế giới, những tổ chức bảo vệ NTD có quyền đề nghị đình chỉ kinh doanh các tổ chức vi phạm đến quyền lợi của NTD.

Kinh doanh bằng sự trung thực
PGS TS Nguyễn Duy Thịnh - Viện công nghệ sinh học và công nghệ thực phẩm, Đại học Bách Khoa Hà Nội: Các DN Việt như: Vinamilk, Habeco... là minh chứng của sự trung thực khi người tiêu dùng luôn đặt niềm tin rất lớn vào sản phẩm của những DN này.
Luật Bảo vệ quyền lợi NTD ra đời được xem như một "liều thuốc an thần" cho NTD. Tuy nhiên, ra đời và thực thi sao cho hiệu quả lại là vấn đề rất xa vời. Vì thực tế, chúng ta đang thiếu hẳn một cơ quan thực thi pháp luật, DN vẫn ngang nhiên quảng cáo tràn lan chất lượng sản phẩm lên tận... mây xanh khiến NTD tin tưởng cho rằng đã quảng cáo trên các phương tiện thông tin đại chúng hiển nhiên sản phẩm đã được kiểm duyệt và vô tư mua sử dụng.

Tôi đơn cử, 1 kg thịt lợn nạc sau khi thủy phân để làm thành bột thịt khô sẽ chỉ được 300 g. Như vậy, không thể sản xuất được gói hạt nêm 450 g với giá 30.000 đồng/gói.

Hay đơn cử, một thang thuốc đông y có chứa các thành phần (cam thảo, hoa mộc miên, la hán quả, kim ngân hoa…) giá khoảng 20.000- 30.000 đồng/thang. Một người bệnh sử dụng loại thuốc thanh nhiệt này phải uống theo đúng liều bác sĩ kê chứ không thể chỉ uống một thang thuốc. Vậy, một chai nước giải khát giá 8-10 nghìn đồng liệu có thể đạt được tác dụng "thanh nhiệt" như công bố?

Dẫu biết rằng, DN có quyền công bố chất lượng hàng hóa do mình sản xuất hoặc phân phối, vấn đề là việc công bố đó phải phản ánh đúng thực tế chất lượng hàng hóa. Để làm được điều đó, thì tính trung thực trong sản xuất kinh doanh cũng như quảng cáo sản phẩm sẽ là chìa khóa giúp DN phát triển bền vững và giữ được lòng tin trong người tiêu dùng. Những bài học nhãn tiền trong làm ăn kinh doanh của các DN Việt như: TCty CP sữa VN (Vinamilk), TCty CP bia rượu nước giải khát Hà Nội (Habeco)… đã chứng minh điều đó khi người tiêu dùng luôn đặt niềm tin rất lớn vào sản phẩm của những DN này.

Sử dụng quyền lựa chọn trước tiên
Ông Bạch Văn Mừng - Cục trưởng Cục Quản lý cạnh tranh, Bộ Công Thương: Chưa kể đến quyền được khiếu nại, khiếu kiện, khi NTD biết sử dụng quyền lựa chọn của mình để mua hàng hóa thì đã là một cách tự bảo vệ.
Việc bảo vệ quyền lợi NTD là một trong những nhiệm vụ của quản lý nhà nước và là trách nhiệm của các đơn vị sản xuất, kinh doanh. Thực tiễn cho thấy, khi nền kinh tế thị trường càng phát triển, mức độ tự do hóa thương mại càng gia tăng thì càng nảy sinh nhiều vấn đề không chỉ gây ảnh hưởng đến quyền lợi NTD mà còn gây bất ổn cho cả nền kinh tế và xã hội nói chung.

Sự ra đời của Luật Bảo vệ quyền lợi NTD thời gian qua đã đáp ứng yêu cầu cấp thiết hiện nay để đảm bảo quyền lợi của NTD VN được tôn trọng và bảo vệ, đồng thời góp phần quan trọng trong việc tạo môi trường kinh doanh lành mạnh và sự phát triển bền vững của đất nước. Tuy nhiên, để Luật được thực thi một cách hiệu quả cần được các đối tượng của Luật hiểu rõ quyền lợi và trách nhiệm của mình.
Một DN muốn thành công và trường tồn rất cần quan tâm đến đối tượng là người sử dụng, người tiêu dùng các sản phẩm của mình sản xuất ra vì chính NTD là người đem lại lợi nhuận và sự phát triển cho mình. Đó là giải pháp kinh doanh văn minh, hiệu quả trong bối cảnh hiện nay. Thời gian vừa qua, quyền lợi người tiêu dùng bị xâm hại phổ biến nhưng nhiều người lại chưa biết sử dụng quyền năng của mình. Chưa kể đến quyền khiếu nại, khiếu kiện, người tiêu dùng có quyền không sử dụng tiền của mình để mua hàng hóa vi phạm về an toàn, chất lượng. Khi người tiêu dùng biết sử dụng quyền lựa chọn của mình để mua hàng hóa của các DN chân chính thì cũng chính là họ đã sử dụng đồng tiền một cách có lợi nhất cho bản thân và cho nền kinh tế.
 

Biết sử dụng đồng tiền khôn ngoan là cách người tiêu dùng tự bảo vệ mình một cách hiệu quả.

Tin khác